Казахуудад таатай нэг мэдээ, таагүй нэг жишээ
Казахстан улсад ажиллаж амьдарч байсан казахуудад нэн таатай нэгэн шийдвэрийг УИХ өчигдөр гаргалаа.
Манай улсын нийт хүн амын дөрвөн хувийг казах үндэстэн эзэлдэг. Баян-Өлгий аймаг болон бусад аймаг, дүүрэгт тархан суугаа, ялангуяа Бүгд найрамдах Казахстан улсад ажиллаж амьдарч байсан казахуудад нэн таатай нэгэн шийдвэрийг УИХ өчигдөр гаргалаа. Мөн энэ долоо хоногт казах түмний чихийг халууцуулсан таагүй нэг жишээ Байнгын хорооны хуралдааны үеэр дурдагдсан юм.
Таатай мэдээ
Таатай мэдээ нь Монгол Улсын Засгийн газар, Бүгд найрамдах Казахстан улсын Засгийн газар хоорондын Тэтгэврийн асуудлаар хамтран ажиллах тухай хэлэлцээрийг соёрхон баталсан явдал юм. Хоёр улсын Засгийн газар хоорондын Тэтгэврийн асуудлаар хамтран ажиллах тухай хэлэлцээрийг соёрхон баталж, хэрэгжүүлснээр иргэд Монгол Улс болон Бүгд найрамдах Казахстан улсад ажилласан, шимтгэл төлсөн хугацаагаа нэгтгэн тооцуулж, өндөр насны тэтгэвэр тогтоолгох, мөн хоёр улсаас хуримтлалын тэтгэврийг тогтоолгон авах боломж бүрдэх юм.
Монгол Улс ардчилсан тогтолцоонд шилжсэнээс хойш олон казах үндэстэн Казахстан улс руу гарч ажиллаж амьдарсан, иргэншлээ сольж тус улсын иргэн болсон түүхтэй. 1994-2018 оны хооронд 61.6 мянган казах иргэн Казахстан улс руу гарч 1700 нь буцаж ирсэн гэсэн статитик мэдээллийг Гэр бүл, хөдөлмөр, нийгмийн хамгааллын яамнаас танилцуулсан. Одоо тус улсад Монгол Улсын 8000 гаруй иргэн амьдарч байгаа ажээ. Үүний 3100 нь албан ёсны хөдөлмөр эрхэлдэг байна.
Засгийн газар хоорондын хэлэлцээрийг соёрхон баталснаар Монгол Улсад ажил хөдөлмөр эрхэлж байгаад Казахстан улс руу гарсан 61 мянган иргэн болон одоо тус удсад ажиллаж байгаа Монгол Улсын 8000 иргэн Монголд ажилласан хугацаагаа тооцуулан тэтгэвэр тогтоолгох эрхтэй болох юм . Мөн ирээдүйд Казахстан улсад очиж ажиллах, болох Монголдоо ирж ажиллах хүмүүс хоёр улсад ажилласан хугацаагаа нэгтгэн тооцуулж амьдарч буй улсдаа тэтгэвэр тогтоолгох тогтолцоо бүрдэж байна. Энэ нь Монгол болон Казахстан улсад хөдөлмөр эрхэлж байсан казахуудад нэн таатай шийдвэр юм. Харин УИХ дээр энэ долоо хоногт казахуудын чихийг халууцуулсан нэг таагүй жишээ дурдагдсан. Энэ бол УИХ-ын гишүүн асан, бригадын генерал асан Х.Жекей эх орноосоо урвасан тухай жишээ юм. Яагаад энэ асуудал сөхөгдсөнийг сийрүүлье.
Таагүй жишээ
УИХ-ын Төрийн байгуулалтын байнгын хороо, Өргөдлийн байнгын хорооны хамтарсан хуралдаанаар нийтийн ашиг сонирхлыг хөндсөн асуудлаар гаргасан иргэдийн өргөдлийг хэлэлцсэн юм. Уг өргөдөл нь УИХ-ын тухай хуулийн 41 дүгээр зүйлийн 41.9 дэх хэсэгт “Хэрэв гишүүн бүрэн эрх дуусгавар болсноос хойш ажил эрхлээгүйбол 12 сарын хугацаанд гишүүний үндсэн цалинтай тэнцэх хэмжээний тэтгэмж, багацалинтай ажилд орсон бол цалингийн зөрүүтэй тэнцэх хэмжээний тэтгэмж, ...олгоно” гэснийг хүчингүй болгох асуудлаар хуулийн төсөл санаачлах тухай өргөдөл. Хэлэлцүүлгийн үеэр Ц.Даваасүрэн гишүүн "Өнөөдрийн хэлэлцэж байгаа асуудал бол төрийн нууцтай холбоотой.
Ийм асуудал гарч байсан. Х.Жекейгийн үед гарсан юм. Төрийн нууцтай ажиллаж байсан хүмүүс өөр улсын иргэн болох, гадаад руу гарах, гаднын компанийн зөвлөх болох, төрийн нууцыг худалдах зүйл явагдсан учраас нэг жилийн хугацаанд нууцыг хадгалах зорилгоор зориуд УИХ-ын гишүүнээр ажиллаж байсан хүнийг цалинжуулж төрийн өмнө үүрэг хүлээлгэдэг юм" гэв. Ц.Даваасүрэн гишүүний яриандаа дурдсан казах түмнээ төлөөлөн 2004-2012 онд УИХ-ын гишүүн, Хууль зүйн байнгын хорооны даргаар ажиллаж байсан Х.Жекей нь Казахстан улс руу гарсан бөгөөд түүнийг эх орноосоо урвасан гэх мэдээлэл гарч байлаа. Мөн Монголын Улсын харьяатаас гарсан учир түүний бригадын генерол цолыг хураах зарилгыг Ерөнхийлөгч Х.Баттулга 2018 онд гаргаж байлаа.
