Сохор хүмүүсийн тэмтэрсэн заан буюу зөвхөн нэг л талыг баримтлагч “сохруудад” зориулмой...

Буддагийн өдий төдий олон шавь нар түүнээс "Багш минь, Саваттхид тогтмол маргаан хөөцөлдөх маш олон бадарчид болон эрдэмтэд амьдардаг билээ. Тэдний зарим нь орчлон ертөнц бол хязгааргүй бөгөөд мөнхийн гэхэд нөгөө хэсэг нь орчлон ертөнц бол зааг хязгаартай мөнх бус гэх юм. Мөн зарим нь хүн нас барахад сүнс нь ч мөн адил үхдэг гэхэд нөгөө хэсэг нь сүнс мөнхөд амьдардаг гэх юм. Та тэдгээрийн талаар юу хэлэх вэ?"

Будда ийн хариулав: Эрт дээр үед нэгэн хаан өөрийн зарцаа дуудан ийн хэлэв "Нааш ир, чи явж Саваттхид амьдардаг бүх сохор хүмүүсийг дууд.... тэгээд тэд нарт заан харуул гэжээ." Зарц "Тэгэлгүй яахав эзэнтэн минь" гэж хариулан түүний хэлсэн болгоныг гүйцэтгэв. Тэр тэнд цугласан сохор хүмүүст хандан "Энэ бол заан" хэмээн нэгэн сохор эрд зааны толгой, нөгөөд нь соёо, нөгөөд нь чих, нөгөөд нь зааны хошуу, хөл, нуруу болон сүүл бариулжээ.

"Сохор хүмүүс зааныг тэмтрэн үзэхэд хаан хүн бүр дээр очин 'За сохор хүн минь чи зааныг харав уу? Надад хэл дээ, заан гэж яг ямар амьтан юм шиг байна?' гэж асуужээ.

"Тэгэхлээр нь зааны толгой тэмтэрч үзсэн эрчүүд 'Эзэнтэн минь заан бол яг л түмпэн шиг юм' гэхэд зааны чих тэмтэрсэн хүмүүс 'тариа хийсгэдэг сагс шиг юм' гэж хариулав.  Зааны соёо тэмтэрсэн хүмүүс анжисны хошуу шиг юм гэв. Харин хөлийг нь тэмтэрсэн хүн багана, нуруу тэмтэрсэн нь их буу, сүүл тэмтэрсэн нь нүдүүр, зааны үс тэмтэрсэн нь бийр хэмээн хариулжээ."

Удалгүй тэд "Заан бол тийм, үгүй ээ ийм" хэмээн орилолдон маргалдаж гарав.

Энэ явдлыг харсан хаан бах тав нь ханан үлдсэн гэнэ.

Будда хэлрүүн: "Яг л энэ үлгэр шиг өөр өөр үзэл бодолтой бадарчид болон эрдэмтэд бол сохор бөгөөд харалган юм. Тэд тус бүр бодит байдлыг ийм тийм гэж үзэх төрөлхийн хэрүүлч, шөргөөцөлдөгчид юм".

 Түүнийхээ дараа ийм нэгэн шүлгийн мөр уншив:

Баталгаа нотолгооноос зууралдан маргах

Эрдэмтэн болон лам гэх нэр төртэй нэрийг зүүгсэд

Маргалдан зөрчилдөн өөр өөрсдийн үзэл бодлоос зүүгдэгсэд

Энэ мэт хүмүүс аливаа зүйлийн нэг талыг л хардаг билээ...