Буриад олон улсын бүжиг дэглээчдийн наадмын оролцогчдыг хүлээн авна

Буриадын соёлын тэргүүн дэд сайд Владимир Кожевников болон бүжгийн коллежийн захирал Эльвира Доржиева нар засгийн газрын мэдээллийн үеэр болох гэж буй уг үйл явдлын талаар ярьсан юм.      

Буриадын Бүгд найрамдах улсын бүжгийн коллеж Лариса Сахьянова болон Петр Абашеев нарын нэрэмжит Олон улсын бүжгэн жүжгийн IV уралдаант-наадмыг гуравдугаар сарын 24- 26-ны өдрүүдэд зохион байгуулна. Буриад дахь сонгодог бүжгэн жүжгийг үндэслэгч ЗСБНХОУ-ын ардын жүжигчин Петр Тимофеевич Абашеевын мэндэлсний 90 жилийн ойг тохиолдуулан зохион байгуулагдаж байна.

Гуравдугаар сарын 26-нд Буриадын дуурь бүжгийн театрт наадамд оролцогчдын гала концерт болно. 

Энэхүү төслийг санаачлагчид нь тус коллежийн захирал асан Доржо Дугаржапов, уран сайхны удирдагч Вероника Миронова нар юм. 2020 оны бүжгийн уралдаанд зөвхөн бүжгийн коллежийн оюутнууд болон суралцагчид оролцсон юм.

Олон улсын бүжгэн жүжгийн IV наадам-уралдаан нь зөвхөн олон улсын оролцогчидтойгоороо бус, бүжиг дэглээч оддыг багтаасан  онцгой түвшний шүүгчдийн бүрэлдэхүүнтэйгээрээ ялгардаг.

Шүүгчдийн зөвлөлийн даргаар ОХУ-ын гавьяат жүжигчин, Москвад болсон Бүх холбооны балетын уралдааны шагналт, Лениний комсомолын шагналт, ОХУ-ын Большой театрын гоцлол балетчин асан Юрий Валентинович Васюченко ажиллаж байна.

Шүүгчдийн гишүүн:

• Каргапольцева Наталья Сергеевна – Красноярскийн бүжгийн коллежийн дэд захирал, уран сайхны удирдаач, Красноярскийн хязгаарын соёлын тэргүүний ажилтан;
• Дмитриева Дария Ивановна – Аксения болон Наталья Посельских нарын нэрэмжит  Якутын балетийн сургуулийн  захирал, Бүгд найрамдах Саха улсын гавьяат жүжигчин (Якут);
• Гучмазова Лейла Робертовна – дэнс/балет-шүүмжлэгч, сэтгүүлч редактор, лекцийн дамжааны зохиогч. Москвагийн Улсын Их сургуулийн төгсөгч,  «Золотая маска» үндэсний наадам болон А.П.Чеховын нэрэмжит Москвагийн уран сайхны театрын шагнал, бусад наадмын шүүгчдийн гишүүн, шинжээч;
• Базарон Петр Александрович - Екатеринбург хотын Щелкунчик Хүүхдийн балетийн театрын уран сайхны удирдаач, сурган хүмүүжүүлэх ухааны дэд эрдэмтэн, балетмейстер, олон улсын болон бүх оросын уралдаануудын шагналтан, дипломант;
• Одинцова Анна Викторовна - Новосибирского дуурь бүжгийн театрын прима-балерина, Новосибирского бүжгийн коллежийн уран сайхны удирдаач.Орос улсын гавьяат жүжигчин;
• Дамбаев Баярто Цырендоржиевич- Г. Цыдынжаповын нэрэмжит Буриад улсын дуурь бүжгийн ерөнхий бүжиг дэглээч, Орос улсын гавьяат жүжигчин, Буриад улсын Төрийн шагналт.
• Хоролдаваагийн Гэрэлчимэг - Монгол улсын Дуурь бүжгийн Эрдмийн театрын гоцлол балетчин (1981 – 1995), Улаанбаатар дахь балетийн сургуулийг үүсгэн байгуулагч, удирдагч, багш, бүжиг дэглээч. Монгол улсын Гавьяат жүжигчин. Монгол улсын Дуурь бүжгийн эрдмийн театр болон «Номадик балет» продюсерийн төвийн уран сайхны удирдаач.

Наадмын хөтөлбөрт биечилсэн болон цахим хэлбэрээр уралдааны үзүүлбэрүүдийг шалгаруулах, тэргүүлэх багш нарын мастер-класс хичээлүүд, бүжиг дэглэлтийн сүүлийн үеийн чиг хандлагуудтай холбоотой дугуй ширээний ярилцлага багтжээ.

Монгол, Киргиз улсууд болон Москва, Курск, Красноярск, Екатеринбург, Новосибирск, Эрхүү, Якут, Чита, Буриад улсын 200 гаруй төлөөлөгч оролцов.

Нийт шагналын сан нь 300,000 рубль бөгөөд оролцогч бүрийг диплом, үнэ бүхий зүйлс гардуулна.

Гуравдугаар сарын 26-нд Буриадын дуурь бүжгийн Эрдмийн театрт наадам-уралдааны оролцогчдын Гала концерт болно.

Петр Абашеев, Лариса Сахьянова нарын тухай

Петр Тимофеевичийн уран бүтээл үлэмж их бөгөөд  олон талтай- Буриадын дуурь бүжгийн эрдмийн театрын шилдэг гоцлооч, Лариса Петровна Сахьяновагийн партнер, хамтран зүтгэгч тэрээр кинонд мөн хүчээ сорьж байснаас гадна балетын жүжгүүдийн зохиолч, найруулагч, театр, сургуулиудын балет ангийн уран сайхны удирдаач, багш, бүжиг дэглээч, театрын жүжигчин хүн юм. Тэрээр амьдралынхаа туршид театрын комсомол, үйлдвэрчний эвлэл, нам, уран сайхны зөвлөлд нийгмийн ажилд идэвхтэй, санаачлагатай, халамжтай хүн байв.

П.Т.Абашеев  А.Я Вагановагийн нэрэмжит Ленинградын Улсын Бүжгийн Эрдмийн Сургуулийг төгсөөд 1955 онд тайзны замналаа эхлүүлжээ.

Бүжигчин залуу тайзан дээр анх гарч ирсэн цагаасаа л мэргэжлийн сайн “бэлтгэлтэй”-ээс гадна дотоод ертөнцийн баялаг байдлаа мөн харуулж байв. Нүд баясам гадаад дүр төрх, хөгжимлөг, уян хатан бие бялдар, жүжиглэлтийн авъяас чадвар нь хэв маягийн хувьд янз бүрийн өөр өөр дүрд хувирах боломжийг нээж өгчээ.

Тайзны замналынхаа гучин жилийн хугацаанд Пётр Абашеев театрын уран сангийн бараг бүх бүтээлд тоглож, Буриадын балетийн урлагт гүйцэтгэлийн уламжлалыг эхлүүлж, анхлан тоглогч нь болсон байна. Не очень-то жаловал «зовж шаналж буй утга уянгын хунтайж» нарыг хайрлаж өрөвдсөндөө ч бус, гагцхүү сэтгэл зүйн нарийн төвөгтэй илэрхийлэл шаардсан зан төрхөд нь татагддаг байв. Тэдгээрийн дотор – «Барышня и хулиган» балетийн гол баатар, Спартак, Пер Гюнт, сонгодог «Раймонда»-гийн Абдерахман,  «Ромео и Джульетта»-гийн Патер Лоренцо, Ч. Айтматовын «Белый пароход» туужаас сэдэвлэсэн дүрүүд байдаг. Бүжигчний эдгээр бүтээл уран сайхны хувьд ахин давтагдашгүй, ур чадварын өндөр түвшнээрээ гайхагддаг.  Түүний уран бүтээлүүд дунд «Во имя любви», «Цветы жизни», «Гэсэр», Ж. Батуевын «Сын земли», мөн мэдээжийн хэрэг 1958 онд Москвад болсон буриадын соёлын 10 хоногийн өмнөхөн Петр Абашев, буриадын балетийн домог Лариса Сахьянова нарыг гайхамшигт байдлаар сүй тавиулсан Л. Книппер, Б. Ямпилов нарын алдарт «Красавица Ангара» гээд буриадын үндэсний жүжгүүд онцгой хуудас болдог.

Лариса Сахьянова, Петр Абашеев нар ирээдүйгээ мөрөөдөхдөө, өөрсдийн үр төл болсон Буриадын бүжгийн сургуулийн өлгийдөн авч, 1961 онд нээгдсэн цагаас нь багшилсан юм. Лариса Петровна  тус коллежийн анхны уран сайхны удирдаач болсон бол, 1986 онд энэ албыг Пётр Тимофеевич хүлээж авчээ. Сургуулийг хөгжиж төлөвшихөд Пётр Тимофеевич Абашеевын оруулсан хувь нэмрийг үнэлж баршгүй!  «Шавь нартаа тэрээр нүнжигтэй эр хүний шинж чанарыг суулгаж, хичээл сургалт нь зөвхөн сонгодог бүжигчнийг  бус, бүжгээр бодож сэтгэдэг хүнийг юун түрүүнд төлөвшүүлэх зорилготой гэж үздэг байв.  Пётр Тимофеевич манай балетийн урлагийг хязгаар нутгийнх гэлтгүй чанар ур чадварын дээд түвшинд гаргахыг эрмэлзэж байлаа.

Пётр Тимофеевич Абашеев  Дорнод Сибирийн Урлаг соёлын улсын академийн сонгодог бүжгийн тэнхимийг профессор цолтойгоор тэргүүлж мэргэжлийн балетийн дээд боловсролыг хөгжүүлэхэд мөн ихээхэн хувь нэмэр оруулжээ. 

Сургууль, академийн төгсөгчид ТУХН-ийн бүх улс оронд тархан суурьшиж, хилийн чанадад мөн ажиллаж, мөн Буриадын Улсын дуурь бүжгийн эрдмийн театр болон Үндэсний дуу, бүжгийн “Байгаль” театр болон бусад урлаг соёлын байгууллагуудын хэд хэдэн үе балетийн бүжигчдийг бүрдүүлэн ажиллаж ирлээ.

Тэдний олонх нь тайзны жинхэнэ мастерууд болж, соёлын байгууллагын удирдлага, бүжиг дэглээч, театр судлаач, авьяаслаг багш сурган хүмүүжүүлэгчид, дасгалжуулагчид болов. Өнөөдөр түүний шавь нар балетын гайхамшигт урлагт нэр төртэйгээр зүтгэж байна.

Лариса Петровна, Петр Тимофеевич нар нь Буриадын балетын урлагийн домог болж, театрын түүхэн дэх алтан үе болсон бөгөөд тэдний ачаар Буриадын балетын дэг сургуулийн талаар дэлхий нийтээрээ мэддэг болсон юм.